ایمپلنت
از دست دادن یک یا چند دندان فقط روی ظاهر لبخند تأثیر نمیگذارد؛ بلکه میتواند جویدن غذا، صحبت کردن و حتی سلامت دندانهای باقیمانده را هم تحت تأثیر قرار دهد. امروزه روشهای مختلفی برای جایگزین کردن دندانهای از دسترفته وجود دارد، اما ایمپلنت دندان یکی از کاملترین و ماندگارترین روشهای درمانی به شمار میرود.
در این روش، بهجای اینکه فقط قسمت قابل مشاهده دندان جایگزین شود، ریشه دندان نیز با یک پایه مصنوعی در استخوان فک بازسازی میشود. به همین دلیل، ایمپلنت از نظر عملکرد و ظاهر میتواند شباهت زیادی به دندان طبیعی داشته باشد.
اما ایمپلنت دقیقاً چیست؟ از چه جنسی ساخته میشود؟ چگونه انجام میشود؟ چه مزایا و معایبی دارد و آیا برای همه مناسب است؟ در ادامه به زبان ساده و کامل به این پرسشها پاسخ میدهیم.
ایمپلنت دندان چیست؟
ایمپلنت دندان یک پایه کوچک است که داخل استخوان فک قرار میگیرد و نقش ریشه مصنوعی دندان را ایفا میکند. پس از قرار گرفتن ایمپلنت و جوش خوردن آن با استخوان، یک قطعه به نام اباتمنت روی آن قرار میگیرد و در نهایت تاج دندان که همان قسمت قابل مشاهده دندان است، روی اباتمنت نصب میشود.
بنابراین ایمپلنت معمولاً از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
پایه ایمپلنت: داخل استخوان فک قرار میگیرد و نقش ریشه دندان را دارد.
اباتمنت: رابط بین پایه و تاج دندان است.
تاج دندان: بخش نهایی و قابل مشاهده است که از نظر شکل و رنگ شبیه دندان طبیعی ساخته میشود.
یکی از مهمترین ویژگیهای ایمپلنت این است که برای نگه داشتن آن معمولاً نیازی به تراش دندانهای سالم کناری نیست.
ایمپلنت دندان از چه جنسی ساخته میشود؟
بیشتر پایههای ایمپلنت از تیتانیوم ساخته میشوند. تیتانیوم به دلیل سازگاری مناسب با بدن و توانایی ایجاد اتصال با استخوان، سالهاست در ایمپلنتهای دندانی استفاده میشود.
علاوه بر تیتانیوم، برخی ایمپلنتها از زیرکونیا ساخته میشوند. زیرکونیا به رنگ سفید است و در بعضی شرایط میتواند از نظر زیبایی گزینه مناسبی باشد؛ با این حال انتخاب جنس ایمپلنت به شرایط فک، وضعیت لثه، محل دندان و نظر دندانپزشک بستگی دارد.
نکته مهم این است که فقط جنس ایمپلنت تعیینکننده کیفیت درمان نیست. طراحی ایمپلنت، کیفیت قطعات، شرایط استخوان، مهارت دندانپزشک و نحوه مراقبت از آن نیز اهمیت زیادی دارند.
ایمپلنت چگونه انجام میشود؟
فرایند کاشت ایمپلنت معمولاً در چند مرحله انجام میشود و مدت زمان آن برای همه افراد یکسان نیست.
۱. معاینه و بررسی شرایط دهان و فک
در ابتدا دندانپزشک وضعیت لثه، استخوان فک، دندانهای باقیمانده و شرایط عمومی دهان را بررسی میکند. معمولاً برای ارزیابی دقیقتر از تصویربرداری مانند رادیوگرافی یا در برخی موارد CBCT استفاده میشود.
در این مرحله مشخص میشود که آیا فضای کافی برای قرار دادن ایمپلنت وجود دارد و آیا استخوان فک از شرایط مناسبی برخوردار است یا به درمانهای تکمیلی نیاز دارد.
۲. آمادهسازی و کاشت پایه ایمپلنت
در مرحله جراحی، پایه ایمپلنت داخل استخوان فک قرار داده میشود. این کار معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار در طول جراحی نباید درد قابل توجهی احساس کند.
۳. اتصال ایمپلنت به استخوان
بعد از کاشت پایه، بدن بهتدریج استخوان را در اطراف سطح ایمپلنت ایجاد میکند و ایمپلنت به استخوان متصل میشود. این فرایند که به آن استخوانجوشی یا Osseointegration گفته میشود، یکی از مهمترین مراحل موفقیت درمان است.
مدت این مرحله بسته به شرایط فرد، محل ایمپلنت و وضعیت استخوان میتواند متفاوت باشد.
۴. قرار دادن اباتمنت
پس از اینکه پایه ایمپلنت به اندازه کافی با استخوان یکپارچه شد، در صورت نیاز اباتمنت روی آن قرار میگیرد تا تاج دندان روی آن نصب شود.
۵. ساخت و نصب تاج دندان
در مرحله نهایی، تاج دندان با توجه به رنگ، فرم، اندازه و وضعیت دندانهای اطراف ساخته میشود و روی ایمپلنت قرار میگیرد.
در نتیجه، دندانی ایجاد میشود که هم از نظر ظاهر و هم از نظر عملکرد میتواند بسیار شبیه دندان طبیعی باشد.
مزایای ایمپلنت دندان چیست؟
ظاهر طبیعی
یکی از مهمترین مزایای ایمپلنت، ظاهر طبیعی آن است. تاج ایمپلنت میتواند متناسب با رنگ و فرم دندانهای فرد ساخته شود و در صورت طراحی مناسب، تشخیص آن از دندان طبیعی برای دیگران دشوار باشد.
عملکرد مناسب هنگام جویدن
ایمپلنت برخلاف بعضی روشهای متحرک، بهصورت ثابت در دهان قرار میگیرد و میتواند عملکرد مناسبی هنگام جویدن داشته باشد.
جلوگیری از تراش دندانهای مجاور
در بریج دندانی معمولاً لازم است دندانهای کناری تراش داده شوند؛ اما در ایمپلنت، دندانهای سالم مجاور معمولاً نیازی به تراش برای نگه داشتن دندان جایگزین ندارند.
کمک به حفظ استخوان فک
پس از از دست رفتن دندان، استخوان ناحیه مربوطه بهتدریج دچار تحلیل میشود. قرار دادن ایمپلنت میتواند با انتقال نیرو به استخوان، به حفظ استخوان ناحیه کمک کند.
ثبات بیشتر نسبت به دندان مصنوعی متحرک
ایمپلنت به استخوان متصل میشود و برخلاف پروتزهای متحرک، معمولاً هنگام صحبت کردن یا غذا خوردن حرکت نمیکند.
ماندگاری مناسب
با مراقبت صحیح، رعایت بهداشت دهان و معاینات منظم، ایمپلنت میتواند سالهای زیادی مورد استفاده قرار گیرد. البته طول عمر ایمپلنت به عوامل مختلفی مانند بهداشت دهان، وضعیت لثه، شرایط استخوان، سیگار کشیدن و فشارهای واردشده به دندان بستگی دارد.
معایب ایمپلنت دندان چیست؟
ایمپلنت با وجود مزایای متعدد، برای همه افراد بهترین انتخاب نیست و معایبی نیز دارد.
هزینه بیشتر
هزینه ایمپلنت معمولاً از روشهایی مانند پروتز متحرک بیشتر است و قیمت نهایی به تعداد ایمپلنتها، نوع قطعات، وضعیت استخوان و درمانهای مورد نیاز بستگی دارد.
طولانی بودن روند درمان
در برخی افراد، درمان ایمپلنت ممکن است چند ماه طول بکشد؛ بهخصوص زمانی که بیمار به زمان کافی برای استخوانجوشی یا درمانهای تکمیلی نیاز داشته باشد.
نیاز به جراحی
برخلاف بعضی روشهای جایگزینی دندان، کاشت ایمپلنت نیاز به انجام جراحی دارد؛ بنابراین برخی افراد ممکن است به دلیل ترس از جراحی یا شرایط خاص پزشکی، گزینه دیگری را ترجیح دهند.
احتمال نیاز به درمانهای تکمیلی
اگر استخوان فک تراکم یا حجم کافی نداشته باشد، ممکن است ابتدا به درمانهایی مانند پیوند استخوان یا در برخی موارد لیفت سینوس نیاز باشد.
احتمال بروز عوارض
هر درمان جراحی ممکن است با عوارضی همراه باشد. عفونت، التهاب اطراف ایمپلنت، مشکلات لثه یا شکست اتصال ایمپلنت به استخوان از جمله عوارضی هستند که البته با تشخیص صحیح، اجرای اصولی درمان و مراقبت مناسب میتوان احتمال آنها را کاهش داد.
ایمپلنت بهتر است یا بریج و دندان مصنوعی؟
انتخاب روش جایگزینی دندان به شرایط هر فرد بستگی دارد و نمیتوان گفت یک روش برای همه بهترین است.
ایمپلنت در مقایسه با بریج
در بریج، دندان مصنوعی به کمک دندانهای کناری نگه داشته میشود و معمولاً لازم است این دندانها برای قرار گرفتن روکش تراش داده شوند.
در ایمپلنت، دندان از طریق پایهای که داخل استخوان قرار میگیرد، نگه داشته میشود و معمولاً نیاز به تراش دندانهای سالم مجاور وجود ندارد.
از طرف دیگر، بریج معمولاً سریعتر انجام میشود و هزینه آن در بعضی شرایط کمتر از ایمپلنت است.
ایمپلنت در مقایسه با دندان مصنوعی متحرک
دندان مصنوعی متحرک را میتوان از دهان خارج کرد و معمولاً هزینه اولیه پایینتری دارد. اما ممکن است هنگام صحبت یا غذا خوردن حرکت کند و نیاز به خارج کردن و تمیز کردن داشته باشد.
در مقابل، ایمپلنت ثابت است و معمولاً حس و عملکرد نزدیکتری به دندان طبیعی دارد، اما هزینه و زمان درمان آن بیشتر است.
بنابراین انتخاب بین این روشها باید بر اساس تعداد دندانهای از دسترفته، وضعیت استخوان، سلامت لثه، شرایط عمومی فرد و بودجه درمان انجام شود.
آیا همه افراد میتوانند ایمپلنت انجام دهند؟
خیر. مناسب بودن ایمپلنت باید برای هر فرد بهصورت جداگانه بررسی شود.
سلامت لثه، وضعیت استخوان فک، بهداشت دهان، شرایط عمومی بدن و برخی عادتها مانند مصرف دخانیات میتوانند روی موفقیت درمان تأثیر بگذارند.
البته داشتن شرایط نامناسب لزوماً به معنی غیرممکن بودن ایمپلنت نیست. در بعضی افراد میتوان ابتدا مشکلات زمینهای را درمان کرد و سپس کاشت ایمپلنت را انجام داد.